หัวขับ (Actuator) ใช้สำหรับควบคุมการเปิด ปิดของวาล์วโดยเฉพราะเป็นที่นนิยมอย่างแพร่หลายในวงการอุตสาหกรรมเพราะจะช่วยเรื่องของความสะดวกในการทำงานของวาล์วและยังช่วยให้ประหยัดเวลาในการทำงานมากขึ้นและมีคุณสมบัติอีกหลากหลายซึ่งหัวขับที่มีใช้ในปัจจุบันจะเป็นหัวขับลม (Pneumatic Actuator) และหัวขับไฟฟ้า (Electric Actuator)ซึ่งมีการทำงานที่ไม่แตกต่างกันมากนัก

1.หัวขับลม (Pneumatic Actuator) เป็นหัวขับที่ใช้ควบคุมการเปิด ปิดของวาล์วลมโดยที่ไม่มีใช้ไฟฟ้าในการควบคุมสามารถใช้ได้กับบอลวาล์ว (Ball Valve) และ วาล์วผีเสื้อ (Butterfly Valve)

การทำงานของหัวขับลมแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ

1.1 Single Acting pneumatic actuator หัวขับประเภทนี้จะมีสปริงภายในลูกสูบสามารถตั้งจะให้ปิด เปิดวาล์วกลับไปในทิศทางที่ต้องการได้โดยใช้แรงดันลมในการสั่งการทำงานเพียงทิศทางเดียวเมื่อระบบแรงดันอากาศผิดพลาดหัวขับลมจะสามารถปิด เปิดวาล์วได้ด้วยสปริงที่อยู่ด้านในโดยไม่ต้องอาศัยแรงดันลม

1.2 Double Acting pneumatic actuator หัวขับประเภทนี้จะไม่มีการทำงานได้ถ้าหากไม่มีแรงดันอากาศจ่ายเข้าไปในหัวขับ ซึ่งหากระบบจ่ายแรงดันอากาศผิดพลาดหัวขับจะอยู่ในตำแหน่งล่าสุดของการทำงาน

2. หัวขับวาล์วแบบไฟฟ้า (Electric Actuator) หัวขับวาล์วประเภทนี้จพใช้ไฟฟ้าในการสั่งงานมอเตอร์ให้หมุนชุดเกียร์ภายในเพื่อควบคุมการเปิด ปิดวาล์ว ซึ่งเหมาะกับวาล์วที่มีรอบการทำงานที่มาก เช่น Gate valve, ประตูน้ำ, หรือวาล์วประเภท Multi Turn ซึ่งการทำงานจะไม่ก่อให้เกิดเสียงรบกวนเหมือนกับหัววาล์วประเภทอื่น อีกยังยังมีความแม่นยำสูง และยังสะอาดเนื่องจากไม่มีการรั่วไหลของของเหลวอย่างน้ำมัน จึงลดความเสี่ยงในเรื่องการเป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อม

หัวขับวาล์วแบบไฟฟ้าสามารถแบ่งออกเป็น 3 ประเภท คือ

2.1 Quarter-turn electric actuator หัวขับไฟฟ้าแบบควอเตอร์เทิร์น เป็นการทำงานในลักษณะการเปิด ปิด วาล์วในทิศทางการเคลื่อนที่ไม่เกิน 90 องศา เช่น Ball Valve, Butterfly Valve

2.2 Multi-tern electric actuator หัวขับไฟฟ้าแบบมัลติเทิร์น หัวขับไฟฟ้าชนิดนี้จะมีการทำงานเพื่อเปิด ปิดวาล์ว ที่ ต้องใช้รอบในการทำงานหลายรอบเพื่อเปิดวาล์วจากตำแหน่งปิดไปจนถึงเปิดสุด เช่น Gate Valve, Globe valve

2.3 Linear actuator หัวขับไฟฟ้าแบบลิเนีย คือหัวขับไฟฟ้าที่มีทำงานแบบเคลื่อนที่ในแนวเส้นตรงแทนที่จะเป็นการหมุนเป็นรอบเหมือนประเภทอื่นๆ

ข้อดีหัวขับลม (Pneumatic Actuator)

ผิวกระบอกสูบ ทนต่อการกัดกร่อน

ตัว Shaft ทำจาก Stainless Steel ทนต่อการกัดกร่อนสูง

ผิวภายนอกทำจาก Aluminum ทนต่อการกัดกร่อนและยังสามารถกันน้ำได้

ข้อดีหัวขับวาล์วแบบไฟฟ้า (Electric Actuator) สามารถส่งสัญญาณได้ในระยะทางที่ไกลและสะดวกต่อการควบคุมมีความแม่นยำที่สูงและง่ายต่อการใช้งานอีกทั้งไม่ก่อให้เกิดเสียงรบกวนสามารถใส่คำสั่งต่างๆได้จะมีหน้าจอแสดงผลบอกถึงสถานะในการทำงาน